Διαθήκες και Διαχείριση Κληρονομιάς Αποβιώσαντα

Η διαχείριση της περιουσίας ενός αποβιώσαντος προσώπου στην Κύπρο ρυθμίζεται κυρίως από τον Περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμο (Κεφ. 195) και τον Περί Διαχείρισης Κληρονομιών Νόμο (Κεφ. 189). Η σωστή εφαρμογή των σχετικών διατάξεων είναι απαραίτητη ώστε η κληρονομιά να μεταβιβαστεί νόμιμα και χωρίς προβλήματα στους δικαιούχους.

Ο πιο κάτω οδηγός εξηγεί με απλό τρόπο τι ισχύει για τις διαθήκες, το probate και τη διαχείριση κληρονομιάς στην Κύπρο.

    1. Τι είναι Διαθήκη;

Η διαθήκη είναι το έγγραφο με το οποίο ένα πρόσωπο (ο διαθέτης) ρυθμίζει τι θα συμβεί στην περιουσία του μετά τον θάνατό του.

Σύμφωνα με τα Άρθρα 23–26 του Κεφ. 195, για να είναι έγκυρη μια διαθήκη στην Κύπρο πρέπει:

  1. να είναι γραπτή 
  2. να υπογράφεται από τον διαθέτη
  3. να υπογράφεται ενώπιον δύο μαρτύρων ταυτόχρονα
  4. να υπογράφεται και από τους μάρτυρες
  5. ο διαθέτης να είναι άνω των 18 ετών και σε πλήρη διανοητική ικανότητα
  6. Αν δεν τηρηθούν οι πιο πάνω προϋποθέσεις, η διαθήκη μπορεί να κριθεί άκυρη.
  1.  

Η μη τήρηση των πιο πάνω προϋποθέσεων μπορεί να οδηγήσει σε ακυρότητα της διαθήκης.

2. Αναγκαστική Μερίδα και Διαθέσιμο Μέρος (Άρθρο 42, Κεφ. 195)

Το κυπριακό κληρονομικό δίκαιο δεν επιτρέπει πάντοτε την πλήρη ελευθερία διάθεσης της περιουσίας.

Το Άρθρο 42 του Κεφ. 195 προβλέπει ότι:

    • Αν ο αποβιώσας αφήνει σύζυγο και/ή τέκνα (ή κατιόντες), μόνο το 1/3 της καθαρής αξίας της περιουσίας μπορεί να διατεθεί ελεύθερα

    • Αν αφήνει σύζυγο ή γονέα, αλλά όχι τέκνα, μπορεί να διατεθεί το 1/2

    • Αν δεν υπάρχουν σύζυγος, τέκνα ή γονείς, μπορεί να διατεθεί ολόκληρη η περιουσία

Διαθήκη που υπερβαίνει τα πιο πάνω όρια μπορεί να προσβληθεί και να προσαρμοστεί από το Δικαστήριο.

3. Τι γίνεται αν δεν υπάρχει διαθήκη

(Εξ αδιαθέτου διαδοχή – Άρθρα 45–49, Κεφ. 195)

Όταν ένα πρόσωπο αποβιώσει χωρίς έγκυρη διαθήκη, εφαρμόζονται οι κανόνες της εξ αδιαθέτου διαδοχής.

Σύμφωνα με τα Άρθρα 45–49 του Κεφ. 195:

Αν δεν υπάρχουν νόμιμοι κληρονόμοι, η περιουσία μπορεί να περιέλθει στη Δημοκρατία της Κύπρου, με επιφύλαξη των δικαιωμάτων του/της συζύγου

Προτεραιότητα έχουν ο σύζυγος και τα τέκνα

Αν δεν υπάρχουν, ακολουθούν γονείς, αδέλφια και λοιποί συγγενείς, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας

4. Τι είναι το probate και τα γράμματα διοίκησης (Άρθρο 3, Κεφ. 189)

Η ύπαρξη διαθήκης δεν αρκεί από μόνη της για τη διαχείριση της κληρονομιάς.

Σύμφωνα με το Άρθρο 3 του Περί Διαχείρισης Κληρονομιών Νόμου (Κεφ. 189), καμία διαθήκη δεν παράγει έννομα αποτελέσματα αν δεν εκδοθεί σχετικό διάταγμα Δικαστηρίου.

Probate

Χορηγείται όταν:

    • υπάρχει διαθήκη, και

    • υπάρχει εκτελεστής που μπορεί να ενεργήσει

Γράμματα Διοίκησης

Χορηγούνται όταν:

    • δεν υπάρχει διαθήκη, ή

    • δεν υπάρχει ή δεν μπορεί να ενεργήσει εκτελεστής

Χωρίς το σχετικό διάταγμα:

    • δεν μπορεί να γίνει νόμιμη διανομή της κληρονομιάς

    • τραπεζικοί λογαριασμοί παραμένουν δεσμευμένοι

    • ακίνητη περιουσία δεν μεταβιβάζεται

5.  Βασικά στάδια διαχείρισης κληρονομιάς

    • Η διαδικασία περιλαμβάνει συνήθως:

    • Διανομή της κληρονομιάς σύμφωνα με τον νόμο

    • Εντοπισμό κληρονόμων ή δικαιούχων

    • Καταγραφή περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων

    • Υποβολή αίτησης στο αρμόδιο Δικαστήριο

    • Εξόφληση χρεών και εξόδων

6. Διασυνοριακές κληρονομικές υποθέσεις

Όταν υπάρχουν στοιχεία στο εξωτερικό ή ο αποβιώσας είχε συνήθη διαμονή εκτός Κύπρου, ενδέχεται να εφαρμοστεί ο Κανονισμός (ΕΕ) 650/2012.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να εκδοθεί Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό Κληρονομίας, το οποίο διευκολύνει τη διαχείριση της κληρονομιάς εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

7. Πώς μπορεί να βοηθήσει το Δικηγορικό Γραφείο Soteriou & Mathaiou

Το γραφείο μας παρέχει νομικές υπηρεσίες σε θέματα:

    • σύνταξης και ελέγχου διαθηκών

    • probate και γραμμάτων διοίκησης

    • διαχείρισης κληρονομιάς

    • εξ αδιαθέτου διαδοχής

    • διασυνοριακών κληρονομικών υποθέσεων

Με επαγγελματισμό, ακρίβεια και διακριτικότητα.

Το περιεχόμενο του παρόντος άρθρου είναι έγκυρο κατά την ημερομηνία της πρώτης δημοσίευσής του. Παρέχεται αποκλειστικά για γενικούς ενημερωτικούς σκοπούς και δεν συνιστά νομική συμβουλή. Συνιστάται όπως ζητήσετε εξειδικευμένη νομική συμβουλή αναφορικά με το συγκεκριμένο ζήτημά σας πριν προβείτε σε οποιαδήποτε ενέργεια βάσει των πληροφοριών που περιέχονται στο παρόν. Για περαιτέρω πληροφορίες ή νομική καθοδήγηση, παρακαλούμε επικοινωνήστε με τον κ. Σταύρο Σωτηρίου, στο τηλέφωνο +357 96758478 ή στο email ssoteriou@soterioumathaioulaw.com