Η απόφαση για διαζύγιο είναι από τις πιο δύσκολες στη ζωή ενός ανθρώπου. Το 2023, η κυπριακή νομοθεσία άλλαξε σημαντικά, απλοποιώντας και επιταχύνοντας τη διαδικασία. Σε αυτόν τον οδηγό εξηγούμε, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, τι πρέπει να ξέρετε.

 

Το Νομικό Πλαίσιο

Το διαζύγιο στην Κύπρο διέπεται κυρίως από τον Περί Γάμου Νόμο 104(Ι)/2003 και τον Περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Νόμο 23/1990, όπως τροποποιήθηκαν με τις μεταρρυθμίσεις που ψηφίστηκαν τον Δεκέμβριο 2022 και Ιανουάριο 2023, τις πρώτες ουσιαστικές αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο από το 1983. Στόχος της μεταρρύθμισης ήταν να γίνει η διαδικασία ταχύτερη και λιγότερο επαχθής για τις οικογένειες.

 

Ποιοι Είναι οι Νόμιμοι Λόγοι Διαζυγίου

Μετά τη μεταρρύθμιση του 2023, καταργήθηκαν όλοι οι προηγούμενοι λόγοι και παρέμειναν οι εξής:

1. Ανεπανόρθωτη Διάσπαση του Γάμου — Ο κύριος και πιο συνηθισμένος λόγος. Ισχύει όταν η σχέση έχει διαταραχθεί τόσο σοβαρά που η συνέχιση της έγγαμης συμβίωσης έχει καταστεί αφόρητη. Ο νόμος προβλέπει ότι η ανεπανόρθωτη διάσπαση τεκμαίρεται (θεωρείται αποδεδειγμένη εκτός αν αποδειχθεί το αντίθετο) σε περιπτώσεις διγαμίας, μοιχείας, εγκατάλειψης, ή βίας κατά του άλλου συζύγου ή του παιδιού.
2. Συναίνεση και των Δύο Συζύγων — Νέος λόγος από το 2023. Ισχύει μετά από τουλάχιστον 6 μήνες γάμου. Αν υπάρχουν παιδιά, πρέπει πρώτα να έχει εκδοθεί δικαστικό διάταγμα για την επιμέλεια και το δικαίωμα επικοινωνίας, το οποίο κατατίθεται μαζί με την αίτηση.
3. Διάσταση Τουλάχιστον 2 Ετών — Μειώθηκε από 4 σε 2 χρόνια με τη μεταρρύθμιση.
4. Αλλαγή Φύλου ενός εκ των συζύγων.
5. Εξαφάνιση ή Θάνατος του άλλου συζύγου.

 

Ποιο Δικαστήριο Είναι Αρμόδιο

Οι υποθέσεις εκδικάζονται από τα Οικογενειακά Δικαστήρια, τα οποία έχουν αποκλειστική δικαιοδοσία σε θέματα γάμου, επιμέλειας τέκνων και περιουσιακών διαφορών μεταξύ συζύγων. Προϋπόθεση είναι τουλάχιστον ένας από τους δύο συζύγους να διαμένει μόνιμα στην Κύπρο για τουλάχιστον 3μήνες πριν την κατάθεση της αίτησης.

Σημαντική αλλαγή: Πριν το 2023, οι υποθέσεις εκδικάζονταν από σύνθεση τριών δικαστών. Πλέον εκδικάζονται από έναν δικαστή, γεγονός που έχει επιταχύνει σημαντικά τις διαδικασίες.

 

Αν ο Γάμος Έγινε με Θρησκευτικό Τύπο

Για γάμους που τελέστηκαν στην Ορθόδοξη Εκκλησία (ή σε άλλες αναγνωρισμένες θρησκευτικές κοινότητες), απαιτείται πρώτα επίσημη ειδοποίηση προς τον αρμόδιο Επίσκοπο για την πρόθεση διαζυγίου. Μετά τη μεταρρύθμιση, ο χρόνος αναμονής μειώθηκε από 3 μήνες σε 6 εβδομάδες, μετά τις οποίες μπορεί να κατατεθεί η αίτηση διαζυγίου στο δικαστήριο. Η ειδοποίηση μπορεί πλέον να υποβληθεί και ηλεκτρονικά μέσω της ιστοσελίδας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου. Σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας που έχει καταγγελθεί στην Αστυνομία, η απαίτηση ειδοποίησης μπορεί να παραλειφθεί.

 

Τι Γίνεται με την Περιουσία

Η διανομή περιουσίας διέπεται από τον Περί Ρύθμισης των Περιουσιακών Σχέσεων των Συζύγων Νόμο 232/1991. Βασική αρχή είναι ότι κάθε σύζυγος διατηρεί την περιουσία που είναι στο δικό του όνομα. Ωστόσο, ο νόμος δίνει στον έναν σύζυγο δικαίωμα να διεκδικήσει μερίδιο από την αύξηση της περιουσίας του άλλου κατά τη διάρκεια του γάμου, ο γενικός κανόνας που εφαρμόζουν συνήθως τα δικαστήρια είναι περίπου το ένα τρίτο (1/3) αυτής της αύξησης, ποσοστό που μπορεί να αυξηθεί ή να μειωθεί ανάλογα με την αποδεικνυόμενη συνεισφορά κάθε συζύγου (οικονομική ή μη). Δωρεές, κληρονομιές και περιουσία που υπήρχε πριν τον γάμο εξαιρούνται συνήθως από αυτόν τον υπολογισμό. Υπάρχει αποσβεστική προθεσμία 3 ετών από την έκδοση του διαζυγίου για την κατάθεση σχετικής αίτησης, αν την προσπεράσετε, χάνετε το δικαίωμα διεκδίκησης.

 

Επιμέλεια Τέκνων και Διατροφή

Η γονική μέριμνα διέπεται από τον Περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμο 216/1990, με μοναδικό κριτήριο το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού. Στην πράξη:

 

• Η γονική μέριμνα (αποφάσεις για εκπαίδευση, υγεία, γενική ανατροφή) ασκείται συνήθως από κοινού και από τους δύο γονείς, ακόμα και μετά το διαζύγιο
• Η φυσική επιμέλεια (με ποιον γονέα θα διαμένει το παιδί) ανατίθεται συνήθως στον έναν γονέα, με δικαίωμα επικοινωνίας για τον άλλο, χωρίς αυτό να είναι απόλυτος κανόνας
• Σε περίπτωση διαφωνίας, το δικαστήριο ζητά έκθεση από Λειτουργό Ευημερίας και, ανάλογα με την ηλικία και ωριμότητα του παιδιού, μπορεί να λάβει υπόψη και τη δική του γνώμη
• Η διατροφή τέκνου καθορίζεται με βάση τις ανάγκες του παιδιού και την οικονομική δυνατότητα κάθε γονέα

 

Ο σύζυγος που βρίσκεται στη χειρότερη οικονομική θέση μπορεί επίσης να διεκδικήσει διατροφή για τον εαυτό του, ακόμα και πριν εκδοθεί το διαζύγιο, κατά τη διάρκεια της διάστασης.

 

Χρειάζεστε Δικηγόρο;

Παρόλο που δεν είναι νομικά υποχρεωτικό, η καθοδήγηση από έμπειρο δικηγόρο οικογενειακού δικαίου κάνει ουσιαστική διαφορά, ειδικά σε ό,τι αφορά τη σωστή τεκμηρίωση του λόγου διαζυγίου, τη διαπραγμάτευση περιουσιακών θεμάτων, και τη διασφάλιση ότι οι ρυθμίσεις για τα παιδιά εξυπηρετούν πραγματικά το συμφέρον τους.